Een inwoner zoekt op de website van zijn gemeente hoe hij een vergunning aanvraagt, een verhuizing doorgeeft of grofvuil laat ophalen. Maar wat als de informatie moeilijk te begrijpen is? Dan vindt hij misschien niet wat hij zoekt, of neemt hij alsnog contact op met de gemeente.
Begrijpelijke webcontent is daarom belangrijk voor goede overheidsdienstverlening. Toch is het in de praktijk niet altijd eenvoudig om teksten helder, actueel en toegankelijk te houden. AI kan redacteuren daarbij helpen. Maar hoe pak je dat aan?
1 op de 5 volwassenen heeft moeite met lezen
Volgens Stichting Lezen & Schrijven hebben in Nederland ongeveer 3 miljoen mensen van 16 tot en met 75 jaar moeite met lezen, schrijven en/of rekenen. Dat is ongeveer 1 op de 5 volwassenen. Vaak gaan deze problemen samen met beperkte digitale vaardigheden.
Voor overheidsorganisaties heeft dat directe gevolgen. Ingewikkelde teksten, lange zinnen en ambtelijke formuleringen maken het lastiger om informatie te vinden en te begrijpen. Inwoners kunnen daardoor belangrijke informatie missen of niet zelfstandig een aanvraag afronden.
Begrijpelijke taal is dus niet alleen prettig voor de lezer. Het helpt inwoners ook om zelfstandig hun zaken met de overheid te regelen.
Begrijpelijke taal hoort bij digitale toegankelijkheid
Digitale toegankelijkheid gaat verder dan techniek. Denk aan voldoende kleurcontrast, een website die met een toetsenbord te bedienen is en ondersteuning voor schermlezers. Maar ook de inhoud speelt een belangrijke rol.
Een website kan technisch volledig toegankelijk zijn, maar alsnog lastig te gebruiken als de teksten onduidelijk zijn. Begrijpelijke taal helpt bezoekers om informatie te vinden, te begrijpen en de juiste vervolgstap te zetten.
Schrijven op B1-niveau: hoe doe je dat?
Veel overheidsorganisaties gebruiken taalniveau B1 als uitgangspunt voor publiekscommunicatie. B1 is eenvoudig Nederlands dat de meeste mensen goed kunnen begrijpen. Het betekent niet dat je kinderachtig moet schrijven, maar juist dat je helder en direct communiceert.
Met een paar praktische aanpassingen maak je teksten al een stuk begrijpelijker:
- Schrijf korte zinnen. Houd gemiddeld 10 tot 15 woorden aan.
- Gebruik actieve taal. Schrijf 'Wij sturen u een brief' in plaats van 'U wordt een brief toegestuurd'.
- Spreek de lezer direct aan. Gebruik 'u' of 'je' consequent.
- Vermijd vaktaal. Gebruik gewone woorden of leg moeilijke termen kort uit.
- Begin met de belangrijkste informatie. Wat moet de bezoeker weten of doen?
- Houd alinea's overzichtelijk. Behandel één onderwerp per alinea en gebruik duidelijke tussenkoppen.
Zo wordt 'U dient uiterlijk zes weken voorafgaand aan de werkzaamheden een aanvraag in te dienen' bijvoorbeeld: 'Vraag de vergunning minimaal zes weken voordat u begint aan.'
De uitdaging: begrijpelijke content bijhouden
De meeste redacteuren kennen de basisregels voor begrijpelijk schrijven. De uitdaging zit vooral in het dagelijks toepassen ervan.
Teksten komen vaak vanuit verschillende vakafdelingen en moeten worden gecontroleerd en herschreven. Ondertussen verandert informatie regelmatig en moet content soms ook in meerdere talen beschikbaar zijn. Bij een website met honderden pagina's kost dat veel tijd.
Het gevolg? Niet iedere tekst krijgt de aandacht die nodig is. En juist bij het onderhouden van bestaande content blijft begrijpelijke taal een aandachtspunt.
AI als hulpmiddel bij het schrijven
AI kan redacteuren helpen om dit werk sneller en efficiënter uit te voeren. Denk bijvoorbeeld aan:
- Bestaande teksten herschrijven naar taalniveau B1.
- Teksten vertalen naar andere talen.
- Spelling en grammatica controleren.
- Onduidelijke formuleringen herkennen en verbeteren.
- Een eerste tekstvoorstel maken op basis van aangeleverde informatie.
Daarbij is het belangrijk dat de redacteur de controle houdt. AI kan teksten verbeteren en suggesties doen, maar begrijpt niet altijd de volledige context. Controleer daarom altijd of de inhoud klopt en past bij de doelgroep.
Ook de omgeving waarin je AI gebruikt, maakt verschil. Wanneer je teksten in een losse chatbot plakt, moet je het resultaat vaak handmatig overnemen. Bovendien moet je goed letten op welke informatie je deelt. Een AI-assistent die direct in het CMS beschikbaar is, maakt het proces overzichtelijker.
Zo helpt de AI-assistent in Smartsite
In Smartsite is de AI-assistent direct beschikbaar in de teksteditor. Redacteuren kunnen daardoor AI gebruiken binnen hun vertrouwde werkomgeving, zonder steeds tussen verschillende programma's te wisselen.
De assistent ondersteunt onder andere bij:
- Herschrijven: maak bestaande teksten begrijpelijker of pas ze aan naar een gewenst taalniveau, van A1 tot en met C2.
- Vertalen: vertaal content naar het Engels, Duits of Frans.
- Controleren: laat teksten controleren op spelling en kwaliteit.
- Schrijven: gebruik AI om sneller tot een eerste tekstversie te komen.
De AI-assistent doet voorstellen. De redacteur bepaalt zelf welke aanpassingen worden overgenomen en wat uiteindelijk wordt gepubliceerd.
De verwerking vindt plaats in een Microsoft Azure-omgeving in West-Europa. Het model wordt niet getraind met persoonsgegevens.
De AI-assistent is een standaard onderdeel van Smartsite 8.2 en alle volgende releases. Werk je nog met een eerdere versie? Dan neemt Seneca contact met je op om de update in te plannen.
Meer weten over Smartsite en de mogelijkheden voor jouw organisatie? Bekijk de Smartsite-productpagina.